Myślałem, że mogę uwić gniazdo wysoko...
wśród drzew.
Odlecieć jak ptaki...
w góry.
Film oparto na prawdziwych wydarzeniach.
Podczas II wojny światowej każdy powołany do służby austriacki żołnierz
musiał złożyć przysięgę wierności Hitlerowi.
ST. RADEGUND, AUSTRIA, ROK 1939
-Ziemniaki. -Ziemniaki.
Już mamy tak dużo.
Pamiętasz, jak się poznaliśmy?
Byłaś nieśmiała, jak teraz.
Pamiętam.
Ten motocykl.
Odświętna sukienka.
Spojrzałeś na mnie...
i już wiedziałam.
Życie było wtedy proste.
Zdawało się, że zło nie dotrze do naszej doliny.
Żyliśmy nad chmurami.
Zamieszkała z nami moja siostra.
Podobasz mu się.
Mieliśmy dom.
Twoją matkę.
Rodzinę.
Naszą wieś.
Radegund.
OBÓZ WOJSKOWY ENNS, ROK 1940
Kochana Fani,
twój Franz pozdrawia cię ze szkolenia.
W tym tygodniu było łatwo.
Rano jeździliśmy na motocyklach.
Dla mnie to jak zabawa.
Witajcie, góry!
Chciałbym znów usłyszeć, jak śpiewasz.
Witaj, słońce!
Wyglądam naszego spotkania.
Mam tu kolegę.
Nazywa się Waldland.
-Jak ty to robisz? -Wiesz... Dwa miesiące ćwiczeń.
Jest prostolinijny.
Chciałbym być myszką w polu
Wciąż uśmiechnięty.
Biegałbym tam sobie
Czasem chciałbym być
Jak mały ptaszek
Kochany mężu,
podobno Francja się poddała.
Odsyłają rolników do domu.
Przynajmniej na razie.
Czy to prawda?
Moja siostra jest sama.
Oby poznała kogoś takiego jak ty.
Przydałbyś się nam.
Ułożyłbyś cielaka.
Żniwa coraz bliżej.
Spaliłyśmy chwasty.
Kupiłam od Mossbauera kilka prosiąt.
Czterotygodniowych.
Pozdrawiam cię serdecznie.
Twoja kochająca żona,
Fani.
Żono moja...
co się stało z naszym krajem?
Z ukochaną ziemią?
-Gdzie dzieci? -W domu.
Tata was złapie!
Resie!
O co chodzi?
Dostałem powołanie.
Myśleliśmy, że nastanie pokój,
a wojna wciąż trwa.
Dlaczego?
Wierzycie w to, o co walczymy?
Nie bardzo.
Zrobił to, co musiał.
Nie mógł patrzeć na upadek narodu.
Zanim przyszedł, wszystko się waliło.
Jak Babilon!
Czciliśmy obcych bogów.
Spiłeś się.
Nie! I nie jestem twoim znajomkiem, tylko sołtysem!
Tamci nam każą...
szanować inne rasy.
Zwyrodniałe.
Tak podłe, że same sobą nie umieją gardzić!
Posypują ziemię solą.
Zmieniają świat w targowisko!
Obcy zalewają nasze ulice.
Imigranci, dbający nie o przeszłość, tylko co by zagrabić.
Tak się dzieje, gdy umiera świat.
Ludzie trwają.
Ale utracili sens życia.
Ich życie przepadło, stracili cel.
Maska opadła.
Boję się o rodzinę.
Matka jest stara.
Tak.
Oby wkrótce umarła.
Nie widzą, że to czyste zło?
Przywykliśmy do tego.
Zbrodnia.
Bezwstyd.
Bądź ostrożny.
Nie mogę iść, jeśli dostanę powołanie.
Mordujemy niewinnych.
Najeżdżamy inne kraje, rabujemy słabych.
Księża nazywają ich bohaterami, świętymi.
Żołnierzy, którzy to robią.
A może to tamci są bohaterami?
Ci, którzy bronią swoich domów.
Rozmawiałeś z kimś o tym?
-Z żoną? -Nie.
Z rodziną?
Nie sądzisz,
że powinieneś mieć na uwadze konsekwencje swoich czynów?
Dla nich?
Rozstrzelaliby cię.
Tak.
Twoje poświęcenie nikomu nie przyniosłoby korzyści.
Pomówię o tej sprawie z biskupem.
Jest mądrzejszy.
Dziękuję.
Ostatnio jesteś nieswój.
Co się dzieje?
Dzień dobry.
Zbieramy datki na fundusz wojenny.
Rozumiem.
Przykro mi...
Mówiłem, że nie mamy co dać.
Ja...
Proszę...
Nie.
Życzę dobrego dnia.
Odmówiłeś datku
na rzecz funduszu weteranów?
Ich rodzin?
Słyszałem, że nie chcesz
przyjąć zasiłku rodzinnego
ani innych zapomóg przyznanych przez państwo.
Dlaczego?
Franz? Odpowiedz.
Nie bądź taki ponury.
Tak!
Nikt inny nie odmówił.
Proszę.
Dziękuję.
Musimy być silni.
Zdecydowani.
Czerpać naukę od kowala.
Nieważne, jak mocno bije młot.
Kowadło nie może...
nie musi oddawać ciosu.
Kowadło jest trwalsze od młota.
A to, co jest kute na kowadle,
przyjmuje kształt...
nie tylko od młota, lecz i od kowadła.
Proszę.
Ekscelencjo...
Dziękuję za to spotkanie.
Bóg dał nam wolną wolę,
więc odpowiadamy za nasze czyny
i zaniedbania.
Prawda?
A gdy nasi przywódcy nie są dobrzy...
Jeśli są źli.
Co mamy robić?
Chcę ocalić życie, ale nie dzięki kłamstwu.
Masz obowiązek wobec ojczyzny.
Tak ci mówi Kościół.
Czy znasz słowa...
apostoła?
"Każdy niech będzie poddany władzom,
sprawującym rządy".
Słyszysz te dzwony?
Przetapiają je.
Na pociski.
Chyba się bał, że jestem szpiegiem.
Nie ośmielą się zdeklarować. To zbyt ryzykowne.
Nie wińmy biskupa, że ich poparł.
Miał nadzieję, że tak...
zapewni Kościołowi łagodniejsze traktowanie przez władze.
Ale i tak wysyłają księży do obozów koncentracyjnych.
Zakazują procesji.
Nie mamy nic do gadania.
Co możemy zrobić?
My...
mali i nieważni.
Podaj kawałek węgla.
Węgla?
Tylko jeden.
-Jeden? -Tak.
Dziękuję.
Maluję grobowce proroków.
Żeby patrzący z tych ław mogli marzyć.
Spoglądają w górę i wyobrażają sobie, że gdyby żyli w czasach Chrystusa,
nie robiliby tego, co inni.
Ale mordowaliby tych, których dzisiaj czczą.
Maluję te cierpienia, ale sam nie cierpię.
Zarabiam na tym.
To, co robimy,
pozwala wyzwolić...
współczucie.
Tworzymy...
Tworzymy wyznawców.
Nie naśladowców.
Żywot Chrystusa to żądanie.
Nie chcemy o tym pamiętać.
Więc nie ciekawi nas, co się dzieje z prawdą.
Idą mroczniejsze czasy,
gdy ludzie będą sprytniejsi.
Nie będą zwalczać prawdy,
tylko ją zignorują.
Maluję ich spokojnego Chrystusa,
z aureolą nad głową.
Jak pokazać coś,
czego nie przeżyłem?
Kiedyś może się na to odważę, ale nie dziś.
Kiedyś...
namaluję prawdziwego Chrystusa.
Nie zmobilizują cię.
Potrzebują rolników.
Co ludzie będą jeść?
Może wojna niedługo się skończy.
-Śpi? -Tak.
Dlaczego tak na mnie patrzysz?
To szaleństwo.
Grzech. Grzeszy przeciwko rodzinie i wsi.
Różnimy się, matko.
Przykro mi.
Ale dziękuję, że dobrze mi życzysz.
Masz już wystarczająco ciężkie życie.
Jego matka patrzy na mnie tak, jakbym to ja była winna.
Chcę tego, co ty.
Ale nie mogę znieść, że przez niego cierpisz.
Decyduje i za ciebie.
Wie, co robi?
Powiedz mu.
Duma...
To duma.
Nic więcej.
Mówiły ci coś?
Widziałem was przy drodze.
Powiedziały...
że ich mężowie poszli na wojnę.
Dlaczego mają walczyć,
żeby nas ratować?
Zraniły cię?
Tymi słowami?
Nie dbam o to.
Wszystko dobrze?
Tak.
Byłeś łobuzem.
Stawiałeś się policji.
Przecież pamiętasz.
Kto cię odmienił?
Żona?
Lubię cię.
Nie chcę, żeby coś złego...
Wiem.
No to...
mi pomóż.
Kochają cię tu.
Jesteś...
synem tej ziemi.
Nie jestem twoim wrogiem.
Tylko przyjacielem.
-Tak? -Oczywiście.
Wciąż jesteś jednym z nas.
Nie możesz odmówić
swojej rasie.
Swojej krwi.
Swojej wsi.
Swojemu domowi.
Musimy bronić naszej ziemi!
Zanim on nastał, ludzie byli w rozpaczy. Upokorzeni, zniewoleni.
Myślisz, że na kogo zrzucą winę?
Na mnie.
Kogo będą przesłuchiwać?
Powieszą cię!
Rozumiesz, co to znaczy?
Powieszą cię!
Twoja rodzina, żona, dzieci, zostaną sami na świecie.
Matka umrze niepocieszona!
Uspokój się.
Nie dotykaj mnie.
Nie dotykaj.
Jesteś gorszy.
Jeszcze gorszy niż tamci!
Bo oni są wrogami,
a ty jesteś zdrajcą!
Byłem w Wiedniu.
Widziałem, co się działo.
-Straceni. -Kopali ją po twarzy.
Wygnani z bezpiecznego namiotu.
Zabijali psychicznie chorych i dzieci.
-Do Króla Strachów wiedzeni. -Mieli w oczach nienawiść.
Zapomnieliśmy o prawdziwej ojczyźnie.
Co by powiedział twój ojciec?
Jak myślisz?
Walczył.
-Zginął. -Tak.
A za co, według ciebie, zginął?
W okopach i błocie?
Zastanów się.
Tak...
Miałem sen.
Śnił mi się pociąg.
Z potężną, czarną lokomotywą.
Wiózł dzieci.
Nie było widać, dokąd jedzie, tylko...
migające pola i drzewa.
Pielęgnuję pamięć.
O tym, co kiedyś wiedziałem.
Nie mam się do kogo zwrócić.
Nic nie dociera do mojej duszy.
Czy kiedyś nie odpowiedział na modły?
Bądźmy Mu wierni, to nas nie opuści.
Ja w to wierzę.
Mamy Jego.
To wystarczy.
Cały świat tonie.
A On milczy.
Iść za Nim...
to szaleństwo.
Co zamierzasz, Franz?
Chcą, żebyś się zaprzedał Antychrystowi.
Tak, wiem.
To życie bez honoru.
Czy to oznacza...
koniec świata?
Czy to jest śmierć...
światłości?
Jesteśmy jak oddech.
Nie! Nie! Grają fałszywie!
Mordują się nawzajem!
Jak przemijający cień.
Gwałt! Wojna! Krew!
Obłęd!
To wezwanie.
Ukryj się w lesie.
Uciekniemy! W góry!
Czy człowiek ma prawo pozwolić skazać się na śmierć?
Za prawdę?
Czy to ucieszyłoby Boga?
On chce dla nas pokoju.
Szczęścia.
Nie, żebyśmy się sami dręczyli.
Złu trzeba się sprzeciwiać.
Chcesz to zrobić, prawda?
Od ciebie zależy jej szczęście.
Mogła wyjść za innego.
Mamy już dość kłopotów.
Żądasz zbyt mało dla siebie.
Chodź.
Czemu mu się nie przeciwstawisz?
Opieraj się.
Nie wiesz, co to nieszczęście!
Twój mąż cię nie opuścił.
Nie zmienisz świata.
Jest silniejszy.
Potrzebuję cię.
Mógłbyś służyć w szpitalu.
Przecież to nic złego.
Prawda?
Chcesz więcej dzieci?
Kochany synu.
Mam tylko ciebie.
Wiesz, jak to jest dorastać bez ojca.
Ja wiem, co to samotność.
Dziewczynki, wasz tata wyjeżdża.
W podróż.
W daleką podróż.
Jakiś czas go nie będzie.
ENNS, 2 MARCA 1943 ROKU
Jägerstätter, Franz.
St. Radegund, Oberdonau.
Ukochana żono,
wiem, że się o mnie martwisz,
ale moje brzemię jest lekkie.
Gdy porównam swoje cierpienia z innymi,
widzę, że mój krzyż jest najmniejszy.
To potworne, co oni przeszli.
Trzeba pamiętać,
jak było w lepszych czasach.
Nadeszła wiosna.
Moje córeczki pewnie już biegają boso i zrywają kwiaty.
Lepiej im powiedz, gdzie jest ich ojciec,
zamiast coś zmyślać.
Zieleń młodej trawy jest wspaniała.
Wolni tego nie dostrzegają.
W nocy...
Pozdrawiam Matkę, ciebie,
dzieci i wszystkich.
Do zobaczenia.
Drogi mężu...
pozdrawiam cię w imię Boga, który wszystko naprawi.
I od twoich trzech małych kobietek.
Mam pisać tylko o tym, co robią dobrze.
Oczywiście.
Ale nie będziesz zaskoczony, że bywają nieposłuszne.
Muszę je ganić.
Wciąż wymagają mojej uwagi.
Rosi cały czas pyta o ciebie.
Gdy kładziemy się spać,
mówi:
"Nie rygluj drzwi,
żeby tata mógł wejść".
A przy stole:
"Zostaw trochę dla taty".
Zaśpiewała dla ciebie.
Była ciekawa, czy usłyszysz.
Dziś Rosi chciała zabrać do łóżka twoje zdjęcie.
Żebyś spał obok niej.
Powiedziałam, że tak będzie, gdy tata wróci.
Dobranoc.
Pozdrawiam cię gorąco, twoja kochająca żona...
Fani.
Możecie odejść.
Usiądźmy.
Co według ciebie da twój bunt?
Myślisz, że coś tym zmienisz?
Że władze w ogóle o tobie wiedzą?
I twój protest zwróci ich uwagę?
Myślisz, że ktokolwiek się o tym dowie?
Nikt nie wie, co się dzieje w tych murach.
Czemu to służy?
To bez różnicy, czy ta wojna jest sprawiedliwa, czy nie?
Pucujesz im buty.
Napełniasz piaskiem worki.
Jesteś bez winy?
Co to jest?
Duma?
Jesteś lepszy niż reszta?
Jedyny mądry?
Umiesz odróżnić dobre od złego?
Wiesz to lepiej niż ja?
Bóg ci to objawił?
Usłyszałeś głos?
Jest różnica między cierpieniem, którego nie można uniknąć,
a tym, które wybieramy.
Zapomniałeś, jak wygląda świat.
Światło.
Niebo.
Nie ja uczyniłem świat takim.
Ani ty.
Wszyscy mamy krew na rękach.
Nikt nie jest bez winy.
Wszędzie zbrodnie i rozlew krwi.
Ten, kto stworzył świat...
stworzył zło.
Sumienie czyni z nas wszystkich tchórzy.
Uważaj na siebie.
Antychryst jest sprytny.
Wykorzystuje cnoty człowieka...
żeby go zwodzić.
Najdroższa żono,
o 10:13 wyruszam do Berlina.
Nie martw się o mnie.
Módl się za mnie.
WIĘZIENIE TEGEL, 4 MAJA 1943 ROKU
Patrz w dół.
Siad.
Wstać!
Drogi mężu,
przyszedł twój list z 7 maja.
Dziękuję.
Od czwartku w studni nie ma wody.
Potrzebujemy deszczu.
Tego właśnie się bałam.
Nie mam nikogo do pomocy w gospodarstwie,
tylko Resie.
Strohofer ukradł nam z pola buraki.
Wciąż słyszę twój głos.
Rosi!
Odwiedziłam wdowę,
Marię.
Od dwóch tygodni nie zamieniła z nikim słowa.
Świeże siano daje mi nadzieję.
Zapach obory.
Wiatr.
Pszenica.
Niebo.
Nie ześle na nas więcej, niż możemy znieść.
Przepraszam pana...
Jägerstätter.
Trzeba zapytać pułkownika.
Mogę się z nim zobaczyć?
Jest zajęty.
Ale proszę się umówić.
-Dzwoniłam, ale nikt nie odbiera. -Dziwne.
To u was coś nawala.
U nas telefon działa, jak należy.
To jak mogę się umówić na rozmowę?
Nie odpowiadacie na listy.
Jechałam tu dwa dni. Nie było mi łatwo.
Najukochańsza żono,
kolejny raz gorąco cię pozdrawiam.
Napiszę kilka słów, prosto z serca.
Choć piszę ze związanymi rękami,
to lepsze, niż gdyby skrępowano moją wolę.
Ci ludzie...
nie mają przyjaciół.
Nikogo, kto wziąłby ich za rękę.
Za co siedzisz?
Za zdradę.
Widzieli smutek.
Wstyd.
Zniszczenie.
Cóż za odwaga!
Gdy porzucisz myśl o przetrwaniu za wszelką cenę,
spływa na ciebie nowe światło.
Kiedy się śpieszysz...
zawsze brak ci czasu.
Teraz masz go w bród.
Kiedyś nikomu nie wybaczałeś.
Osądzałeś bez litości.
Teraz widzisz własną słabość...
i umiesz zrozumieć słabości innych.
Uważasz...
że to przeze mnie?
Kiedyś był inny.
Zmienił się, gdy cię poznał.
Drogie dzieci,
myślałem o was w Niedzielę Bożego Ciała.
O dźwięku dzwonów niosącym się po polach...
Chciałbym was zobaczyć w kwietnych wiankach.
Wasz ojciec was pozdrawia...
z daleka.
Drogi mężu,
pozdrawiam cię serdecznie w tę niedzielę.
Martwimy się o ciebie.
Mam nadzieję, że nie jest z tobą źle.
Dziewczynki cię pozdrawiają.
Loisi mówi, że wszystkie cię całują.
Wciąż o tobie myślę.
Pojadę do Salzburga.
Tata chce mi towarzyszyć.
Przepełnia mnie strach.
Choć nie powinien.
Trzeba wierzyć, że dobro zwycięży.
Dobrego człowieka nie spotka zło.
Żaden wróbel nie spadnie na ziemię.
On wie o wszystkim.
Przykro mi.
Ojciec...
kocha swoje dziecko.
Ojciec...
pragnie jego szczęścia.
Żeby życie go nie skrzywdziło.
A ty...
jesteś dobrym dzieckiem.
Franz też.
Lepiej cierpieć niesprawiedliwość, niż ją zadawać.
Sąd wyznaczył mnie na pańskiego obrońcę.
O ile rozumiem, odmawia pan służby na froncie.
Ale jeśli zgodzi się pan na służbę medyczną
i pracę...
na przykład jako sanitariusz w szpitalu,
to możliwe, że wycofają zarzuty.
Będę musiał przysięgać wierność Hitlerowi?
To słowa! Nikt nie traktuje tego poważnie.
Nie mogę.
Uparty z pana człowiek.
Zostawię panu ten dokument. Niech go pan zatrzyma.
Podpisze...
i będzie pan wolny.
Jestem wolny.
Więc co ja tu robię?
Nie wiem.
Tyś jest...
moim pasterzem.
Pozwalasz mi leżeć na zielonych pastwiskach.
Nad rzeką życia.
Ty...
dajesz mi siłę.
Wskazujesz mi ścieżkę.
Tyś jest...
naszym światłem.
Ciemność nie jest dla ciebie mroczna.
Prowadź nas ku wiecznemu światłu.
Do Ciebie.
Do prawdy...
i niegasnącej światłości.
Nazwij mnie bratem.
Ojcze.
Do Ciebie wołam.
Moja opoko.
Forteco.
Mogę z tobą zrobić, co chcę.
Nikt się nie dowie, nikt się nie przejmie.
Nikt mi nie przeszkodzi.
Kto nas widzi?
Daj mi siłę,
bym szedł za Tobą.
Duchu...
prowadź mnie.
Wskaż drogę.
Panie,
nic nie robisz.
Gdzie jesteś?
Po co nas stworzyłeś?
Czy prześladowani dostali królestwo niebieskie?
Czy cisi posiedli ziemię?
Mądrzy nas łudzą.
Bój się.
Kiedyś byłem taki jak ty.
Przyznaj to.
Twój Bóg nie zna litości.
Opuścił nas. Porzucił.
Tak jak Chrystusa.
Swojego syna!
Jak daleko jest chleb nasz powszedni?
Jak daleko zbawienie ode złego?
Gdybyśmy mogli doczekać nadejścia Jego królestwa.
Świtu!
Ale...
Nic.
Zupełnie nic!
Po co oddawać za nich życie?
Postaraj się stąd uciec.
Umarł na darmo.
Przyszedł.
I wszystko na nic.
Za nami 20 wieków klęsk.
Trzeba nam zwycięskiego świętego.
Tak...
Nikt nam nie pomoże,
więc zrobimy to same.
Siostro?
Tak.
No chodź!
Dobrze.
Tak...
Droga żono,
wciąż nie wiem, co mi przyniesie przyszłość.
To, co nowe, rzadko bywa lepsze.
A właśnie zaczyna się czerwiec.
Najpiękniejszy miesiąc.
Natura nie zauważa trosk, które spadły na ludzi.
Tu niewiele widzę,
ale wyobrażam sobie wszystko bardziej zielone niż w minionych latach.
O świcie...
możemy usłyszeć kosy, jak głośno śpiewają za oknami.
Jakby miały więcej swobody
i zaznały więcej pokoju i szczęścia,
choć są nierozumnymi stworzeniami,
niż my, ludzie.
My, którzy posiedliśmy dar rozumienia.
To dużo więcej, niż przyniosłam.
Znalazłem tu kolegę...
z obozu szkoleniowego.
Franz?
Franz!
Coś takiego!
Jak zostałeś przestępcą?
Podnosi wszystkich na duchu.
Radzimy sobie.
Dobrze czy źle, ale razem.
Pytał o naszą rodzinę.
Nie martw się.
Kłopoty mijają.
Jedz, jedz.
-Masz tylko to? -Tak.
Wiesz, jaki jest Scharfrichter?
Ten, co ścina głowę?
Jest bardzo elegancki.
Chodzi w takim...
cylindrze.
Ma dobry gust.
Ścina głowę, ale czyściutko...
i zanim zdążysz pomyśleć...
to...
Ciekawe, jak to jest.
Może ciało jest stare, a głowa młoda, i widzisz, jak odlatuje,
a twoje stare ręce wyciągają się...
do głowy.
I wciąż są skute.
A ty bierzesz tę młodą głowę...
i zakładasz z powrotem na kark.
Otwierasz oczy...
i kajdan już nie ma.
Ale co potem?
Może zobaczysz księżyc?
Albo gwiazdy.
Nawet gdy pada deszcz,
słońce wciąż świeci.
Słońce oświetla jednakowo i dobrych, i złych.
Nie każdy pies na łańcuchu jest wściekły.
Chciałbym mieć żonę.
I gospodarstwo.
Jabłonie...
czereśnie...
I...
może trochę winorośli.
Robilibyśmy własne wino.
Białe.
I czerwone. Trochę czerwonego na zimę.
A białe na lato.
Nie pilibyśmy dużo.
Modlilibyśmy się i pracowali.
Ale czasem dobrze się napić.
Czasem...
szlibyśmy do kościoła.
A innym razem nie. Czasem...
zostawalibyśmy w domu.
I muzykowali.
SĄD WOJSKOWY RZESZY, LIPIEC 1943 ROKU
Macie coś do powiedzenia na swoją obronę?
Zarządzam krótką przerwę.
Wejść.
Proszę...
-Usiądźcie. -Dziękuję.
Wydaje wam się, że to, co robicie,
może zmienić losy tej wojny?
Że ktokolwiek poza tym sądem o was usłyszy?
To nic nie zmieni.
Świat będzie taki jak dawniej.
Wasze działania mogą przynieść skutek przeciwny od zamierzonego.
Wasze miejsce zajmie ktoś inny.
Osądzacie mnie?
Nie.
Nie mówię: "On jest grzeszny, ja prawy".
Nie wiem wszystkiego.
Człowiek...
może błądzić.
I...
nie wyzwoli się z tego.
Nie uniknie błędów.
Może... chciałby się cofnąć, lecz nie umie.
Ale...
w głębi duszy czuję...
że nie mogę zrobić...
tego, co, jak wierzę, jest złe.
Czy macie prawo tak postąpić?
A czy mogę inaczej?
Wyrok sądu brzmi...
śmierć.
A zatem wyrok został ogłoszony.
Ale jeszcze
muszą go zatwierdzić.
Podpisz dokument, a będziesz wolny. Załatwię to.
List od adwokata!
Skazali go na śmierć.
Muszę jechać do Berlina.
Pojadę z tobą.
Franz!
Nikomu się tym nie przysłużysz.
Nikomu.
To może być ostatnia okazja, by porzucić ten...
bezsensowny bunt.
Jeśli to zrobisz...
Franz...
...złożę do sądu petycję o wstrzymanie wykonania wyroku,
ale to musi być zaraz.
Rozumiesz?
Teraz.
Narażam się dla ciebie. To może zagrozić mojej karierze...
i bezpieczeństwu.
Na pewno wycofają zarzuty, tylko...
zmień stanowisko.
Błagam cię.
Może wojna wkrótce się skończy.
Być może...
nigdy nie będziesz musiał zrobić czegoś, czemu się sprzeciwiasz.
Ukochany...
Franz?
Wiesz, co się stanie?
Nie ma czasu!
Bóg nie dba o słowa, tylko co masz w sercu.
Wypowiedz przysięgę i myśl, co chcesz.
Rozumiesz?
Kocham cię.
Cokolwiek zrobisz.
Cokolwiek...
się stanie.
Jestem z tobą.
Zawsze.
Zrób, co uważasz za słuszne.
Puśćcie mnie!
Mówiłeś...
"Pukajcie...
a otworzą wam.
Proście...
a będzie wam dane".
Zawsze byłaś dla mnie dobra.
I dla mojego syna.
A ja...
Wybacz mi!
Ty.
Ty kochasz go bardziej niż ja.
Daj mu odwagę.
Mądrość.
Siłę.
Ojcze...
To już jutro.
Dziękuję, Ojcze.
Moje kochane dzieci,
gdy matka będzie wam czytać ten list,
wasz ojciec nie będzie już żył.
Jeśli Bóg będzie łaskaw, znów się spotkamy.
Najmilsza żono i matko,
nie zdołałem was uwolnić od trosk,
które na was sprowadziłem.
Teraz,
moje ukochane,
wspominajcie mnie w modlitwach.
Ja modlę się za was.
Po tamtej stronie.
9 SIERPNIA 1943 ROKU
Co mam napisać?
Franz.
Kiedyś się dowiemy, po co było to wszystko.
Nie będzie już tajemnic. Dowiemy się...
po co...
żyjemy.
Znów się spotkamy.
Założymy sady...
pola...
Zbudujemy kraj na nowo.
Franz...
Znów cię tam spotkam.
W górach.
"...gdyż rosnące dobro świata zależy w części od niehistorycznych czynów;
i że ani wam, ani mnie nie jest tak źle, jak mogłoby być,
w połowie zawdzięczamy to licznym, którzy wiernie wiedli ukryte życie
i spoczywają w nieodwiedzanych grobach". - George Eliot
FRAGMENTY LISTÓW POCHODZĄ ZE ZBIORU WYDANEGO W OPRACOWANIU ERNY PUTZ.
DLA ALEXANDRY MALICK
Tłumaczenie: Anna Wichlińska-Kacprzak